Nhật ký – 15 tháng 3 năm 2026

Hôm nay tôi ngồi lại trước màn hình đã tắt từ nửa đêm. PLASA Show 2026 kết thúc, nhưng tiếng ồn của khán phòng ảo vẫn còn vang trong đầu. Tôi không phải là người hay bị lay động bởi giải thưởng, nhưng lần này khác. Ba dự án đoạt giải chính đã buộc tôi phải đặt câu hỏi: ngành chiếu sáng Việt Nam đang thiếu công nghệ hay khả năng nhìn thẳng vào điều kiện thực tế của mình? Câu hỏi ấy cứ lặp đi lặp lại suốt buổi sáng.

Entry 1 – An toàn vận hành: Hệ thống phát hiện chướng ngại động

Giải An toàn Vận hành thuộc về một hệ thống chiếu sáng đường phố sử dụng mảng cảm biến LiDAR kết hợp camera nhiệt độ thấp, chạy thuật toán phát hiện chuyển động bất thường trong bán kính 25 m. Khi phát hiện vật thể di chuyển với vận tốc không phù hợp, hệ thống sẽ kích hoạt chế độ “đèn nháy cảnh báo cục bộ” trong vòng 800 ms mà không cần lệnh từ trung tâm.

Cơ chế cốt lõi là việc chiếu sáng không còn chỉ là bật/tắt theo lịch mà trở thành một lớp bảo vệ chủ động. Lợi ích thực tế rõ nhất là giảm va chạm tại các nút giao có mật độ hỗn hợp xe máy – người đi bộ.

Entry 2 – Hiệu suất năng lượng: Đèn LED thích ứng theo lưu lượng thực

Giải Hiệu suất Năng lượng được trao cho giải pháp dùng radar sóng mmWave gắn trên cột đèn để đo mật độ xe thực tế từng phút, sau đó điều chỉnh quang thông theo thuật toán tối ưu hóa năng lượng. Đèn chỉ duy trì 35% công suất khi không có xe trong bán kính 40 m, tăng lên 100% chỉ khi có phương tiện tiếp cận trong vòng 12 giây.

Số liệu họ công bố cho thấy mức tiết kiệm 41% điện năng so với hệ thống dimming theo giờ truyền thống. Nếu áp dụng vào các tuyến đường nội đô TP.HCM giai đoạn 2027–2028, con số này có thể giúp giảm đáng kể chi phí vận hành của dự án chiếu sáng công cộng.

Entry 3 – Tích hợp IoT: Mạng lưới chiếu sáng tự tổ chức

Dự án đoạt giải IoT sử dụng giao thức mesh không dây 6LoWPAN kết hợp với chuẩn DALI-2 để mỗi cột đèn vừa là node chiếu sáng vừa là trạm thu thập dữ liệu môi trường. Dữ liệu được đẩy về nền tảng đám mây qua gateway 5G, cho phép điều khiển theo nhóm hoặc từng điểm mà không cần dây dẫn điều khiển riêng.

Ưu điểm lớn nhất là khả năng mở rộng sau khi lắp đặt mà không cần đào đường lần nữa. Trong bối cảnh giả định của các khu đô thị mới ở Thủ Đức và Bình Thạnh năm 2028, mô hình này cho phép tích hợp thêm cảm biến ngập và chất lượng không khí mà không tăng đáng kể chi phí hạ tầng.

Entry cuối – Quyết định của riêng tôi

Tôi đã quyết định không copy nguyên bản bất kỳ giải pháp nào trên. Thay vào đó, tôi sẽ bắt đầu từ việc thiết kế driver LED chịu được dải điện áp 150–260 V và tích hợp sẵn module dự phòng siêu tụ điện thay vì pin lithium. Đồng thời, yêu cầu nhà cung cấp thêm lớp phủ chống ngưng tụ và lịch bảo dưỡng cảm biến theo mùa mưa thay vì theo lịch cố định. Đây là những điều chỉnh nhỏ nhưng cần thiết để công nghệ thực sự tồn tại được ở điều kiện địa phương.

Tôi kêu gọi các kỹ sư chiếu sáng đang làm việc tại các công ty tư vấn và ban quản lý dự án đô thị TP.HCM lập một nhóm làm việc nhỏ, ít nhất ba người, để cùng nhau xây dựng bộ tiêu chí kỹ thuật tối thiểu cho chiếu sáng thông minh trước quý IV năm 2026. Không cần hội thảo lớn, chỉ cần một tài liệu ngắn ghi rõ những thông số chịu đựng thực tế của lưới điện và khí hậu TP.HCM. Đó là bước đầu tiên để chúng ta không chỉ xem livestream mà còn có thể đứng trên sân khấu với giải pháp của chính mình.