Kính gửi chính mình năm 2025,

Đây là một tình huống giả định được dựng lên để chia sẻ những suy tư về tương lai ngành kiến trúc Việt Nam. Năm 2035, khi tôi ngồi trong văn phòng tầng 42 của tòa nhà Landmark 81 mở rộng tại TP.HCM, những dự án hạ tầng tại Thủ Đức và Hà Nội đã áp dụng rộng rãi AI trong quy trình thiết kế và quản lý. Tôi viết lá thư này không phải để khẳng định điều gì đã xảy ra, mà để kể lại hành trình cân bằng giữa công nghệ và con người – một hành trình mà chính bạn đang bắt đầu năm nay.

Khi AI vẽ bản vẽ – Con người vẫn là người quyết định

Bạn ơi, năm 2025 bạn vẫn còn ngồi vẽ tay những chi tiết bản lề cửa cho dự án nhỏ tại quận 1, lo lắng về độ chính xác của từng milimét. Đến năm 2035, AI đã vẽ thay bạn hầu hết bản vẽ kỹ thuật. Nhưng khoảnh khắc quyết định vẫn thuộc về con người.

Ironmongery thông minh: AI tối ưu thông số kỹ thuật nhưng con người xử lý ngoại lệ địa phương

Ironmongery – lĩnh vực tưởng chừng khô khan với bản lề, khóa, tay nắm – đã trở nên sống động nhờ AI. Thuật toán dự đoán hao mòn bản lề dựa trên mô hình học sâu, kết hợp dữ liệu từ cảm biến đo lực xoắn và độ rung. Trong tòa nhà Thủ Đức giả định, AI chỉ định khóa điện tử tích hợp IoT với khả năng tự động cập nhật firmware và báo cáo trạng thái qua app quản lý. Nó tối ưu thông số chịu lực theo tiêu chuẩn EN 1154, điều chỉnh mô-men xoắn phù hợp với 120.000 chu kỳ mở mỗi năm.

Nhưng con người mới là người xử lý những ngoại lệ địa phương. Khí hậu Việt Nam không chỉ nóng ẩm mà còn có những cơn mưa axit từ ô nhiễm đô thị, làm giảm tuổi thọ lớp phủ chỉ trong 5 năm thay vì 10 năm như mô phỏng. Tôi đã phải ngồi với các nghệ nhân kim hoàn tại làng nghề Đồng Xâm (Hà Nội) để điều chỉnh thiết kế tay nắm cửa sảnh, thêm họa tiết rồng phượng cách điệu mà AI không thể “hiểu” được về mặt thẩm mỹ và giá trị di sản.

Từ 59% đến 100% – Những con số RIBA 2025 và thực tế Việt Nam

Bạn có nhớ không, năm 2024 tỷ lệ văn phòng kiến trúc sử dụng AI chỉ khoảng 41%, rồi nhảy lên 59% vào 2025 theo báo cáo RIBA. Đến 2035, con số ấy gần như chạm 100% tại các công ty lớn ở Việt Nam. RICS cũng ghi nhận 56% nhà đầu tư tăng cường đầu tư AI vào quản lý tài sản.

Thách thức triển khai tại công trường Việt Nam

Dù 56% nhà đầu tư đẩy mạnh AI, công trường Việt Nam năm 2035 vẫn đối mặt với khoảng cách lớn. Tại Hà Nội, dự án metro giả định cho thấy AI có thể lập kế hoạch logistics vật liệu với sai số dưới 3%, nhưng khi đến khâu lắp đặt khóa điện tử, đội thợ vẫn phải dựa vào kinh nghiệm cầm nắm để cảm nhận độ siết của vít trong điều kiện trời mưa.

Kết thúc lá thư này, tôi muốn nhắn nhủ với bạn năm 2025 một điều đơn giản: đừng sợ AI thay thế bạn, hãy sợ chính mình không còn dám quyết định. Hãy tiếp tục học cách đặt câu hỏi cho thuật toán, đồng thời giữ lấy đôi tay và trái tim để chạm vào từng chi tiết sắt thép của công trình.

Hãy giữ vững điều đó.

Thân ái,
Kiến trúc sư Nguyễn Minh Tuấn
Năm 2035