Chiến lược điều khiển (control strategy) là một thuật ngữ trong ngành lighting. Để giải thích thuật ngữ này một cách đơn giản, tôi nghĩ chúng ta nên bắt đầu quay lại với các mục tiêu điều khiển chiếu sáng.

Như đã nói ở bài trước (“Giới thiệu về lighting control“), 2 mục tiêu và cũng là lợi ích trọng yếu nhất của hệ lighting control là : tiết kiệm năng lượng và tiện nghi. Nói đơn giản là : ta muốn hệ chiếu sáng vận hành ít năng lượng hơn mà vẫn đủ sáng đúng yêu cầu và ta vẫn được ‘rảnh tay’. Đầu tư cho hệ thống lighting control hiện đại cũng không hề rẻ, như vậy thì nó phải tiết kiệm tiền sử dụng cho ta, đồng thời phải tự động, hoặc bán tự động để ta ít phải đụng tay chân 🙂 . Đó có thể gọi là nhất cử lưỡng tiện.

Vậy làm cách nào, và những biện pháp nào cần sử dụng để đạt được mục tiêu của lighting control ? Trả lời cho câu hỏi này ta có thuật ngữ Chiến lược điều khiển. Hiểu đơn giản thì Chiến lược điều khiển là biện pháp, phương thức để đạt mục tiêu lighting control.

Các chiến lược điều khiển căn bản là :

Occupancy-based (Dựa theo việc có người sử dụng hay không) : chiến lược này sẽ bật hoặc tắt đèn tùy theo việc không gian phòng có người sử dụng hay không. Không phụ thuộc vào chu kỳ thời gian, cứ miễn có người trong phòng là mở đèn, không có người thì điều khiển tắt đèn.

Scheduled (Lịch trình) : chiến lược này là cài đặt sẵn các chu trình tắt-mở khác nhau trong ngày cho từng khu vực riêng biệt. Ví dụ văn phòng làm việc sẽ tự động mở đèn từ 07:00 và tắt đèn lúc 19:00, hoặc là đèn đường sẽ mở 18:00 và tắt lúc 05:00.

Light level control (Điều khiển theo độ chiếu sáng) : chiến lược này sẽ hiệu chỉnh độ sáng của đèn theo nhiều cách để đạt được các mục tiêu chiếu sáng cụ thể và riêng biệt. Chiến lược này bao gồm các kiểu điều chỉnh sau :

• Daylighting (ánh sáng ban ngày) : khu vực chiếu sáng có nhiều ánh sáng ban ngày hoặc ưu tiên ánh sáng ban ngày. Ánh sáng đèn là phụ trợ và sẽ được bổ sung mức độ nhiều hay ít tùy theo lượng ánh sáng ban ngày hiện có
• Task lighting (chỉnh sáng theo tác vụ) : mức độ sáng sẽ được chỉnh tùy theo loại tác vụ của người hoạt động trong không gian chiếu sáng. Ví dụ trong phòng đọc sách, thư viện hay xưởng lắp ráp sẽ cần ánh sáng nhiều hơn shop bán hàng tạp hóa, phòng sinh hoạt công cộng…
• Lumen maintenance (duy trì quang thông) : chiến lược điều khiển này xét thêm đến việc suy giảm độ sáng của đèn theo thời gian sử dụng. Như vậy ban đầu đèn sẽ được chỉnh ở độ sáng thấp và theo thời gian, độ sáng sẽ được chỉnh tăng lên để đảm bảo quang thông của đèn trong khu vực chiếu sáng vẫn duy trì không đổi.

Load shedding (cắt giảm tải) : cắt giảm tải là chiến lược điều khiển trực tiếp giảm bớt tải chiếu sáng của các trang thiết bị tòa nhà để giảm tổng thể toàn diện lượng điện năng tiêu thụ , thường là ở các thời điểm tải lên đỉnh (giữa trưa).