Giải pháp kỹ thuật tối ưu cho tổ hợp công trình đa năng tại Việt Nam

Tình huống giả định:
Tại TP.HCM hiện đang có một tổ hợp công trình đa năng quy mô 25.000–30.000 chỗ ngồi đang trong giai đoạn lập dự án. Chủ đầu tư mong muốn công trình vừa phục vụ sự kiện biểu diễn lớn, vừa chuyển đổi linh hoạt thành không gian thể thao hoặc triển lãm, đồng thời nâng cao tỷ lệ diện tích sàn trên mỗi ghế ngồi để triển khai các gói dịch vụ cao cấp (VIP lounge, skybox, khu F&B riêng). Đây là tình huống giả định, người đọc tự đánh giá.

Tối ưu tỷ lệ diện tích sàn trên ghế ngồi để phục vụ dịch vụ cao cấp

Tỷ lệ square-foot-to-seat hiện tại của nhiều nhà thi đấu Việt Nam chỉ đạt 8–10 ft²/chỗ. Để bán được gói dịch vụ premium, cần nâng mức này lên 14–18 ft²/chỗ. Việc tăng diện tích không chỉ dành cho ghế ngồi rộng hơn mà còn tạo không gian phụ trợ (hành lang dịch vụ, khu tiếp khách riêng, khu vệ sinh cao cấp). Với công trình mới, việc này được thực hiện ngay từ giai đoạn thiết kế mặt bằng; với công trình cải tạo, cần xem xét phá dỡ một phần sàn hoặc bổ sung kết cấu nhô ra để mở rộng diện tích sử dụng mà không làm giảm số ghế.

Tích hợp vách ngăn di động và sàn nâng hạ linh hoạt

Giải pháp thực tế được khuyến nghị là sử dụng hệ vách ngăn di động cách âm Rw ≥ 55 dB kết hợp sàn nâng hạ thủy lực hoặc cơ khí. Các vách ngăn được thiết kế dạng module 6–8 m, có thể xếp gọn vào kho trong 45–60 phút. Sàn nâng hạ chia thành các khu vực 500–800 m², cho phép chuyển đổi giữa cấu hình sân khấu trung tâm, sân bóng rổ hoặc khu triển lãm phẳng. Tại Việt Nam, cần kiểm tra khả năng chịu lực của sàn nâng theo TCVN 5574:2018 và đảm bảo hệ thống chống cháy lan khi vách ngăn ở vị trí đóng.

Vật liệu composite nhẹ kết hợp bê tông cốt sợi

Để giảm tải trọng lên kết cấu hiện hữu khi cải tạo hoặc tối ưu chiều cao tầng khi xây mới, nên sử dụng tấm sàn composite GFRP kết hợp bê tông cốt sợi (FRC) cho một số khu vực không chịu lực lớn. Loại vật liệu này giảm 25–35% trọng lượng so với bê tông thông thường, đồng thời vẫn đạt cường độ nén 40–50 MPa. Việc giảm trọng lượng giúp tăng chiều cao trống dưới dầm, tạo điều kiện nâng tỷ lệ diện tích sàn mà không cần nâng cao toàn bộ khung nhà.

Cách âm, thông gió chủ động theo từng khu vực chức năng

Khí hậu nhiệt đới gió mùa đòi hỏi giải pháp thông gió và cách âm phải tách biệt rõ ràng. Khuyến nghị áp dụng hệ thống thông gió biến thiên (VAV) kết hợp quạt trần công nghiệp cho khu vực khán đài, trong khi khu VIP và skybox dùng hệ FCU độc lập với mức ồn nền ≤ 35 dB(A). Vách ngăn di động cần có lớp cách âm kép và gioăng kín để đạt chỉ số cách âm giữa các khu vực khác nhau. Ngoài ra, cần tuân thủ QCVN 01:2020/BXD về thông gió và QCVN 01:2021/BCA về PCCC khi thiết kế đường gió và buồng hút khói.

Hệ thống MEP module hóa hỗ trợ chuyển đổi nhanh

Hệ thống MEP được thiết kế dạng module prefab (mô-đun điện, điều hòa, PCCC, âm thanh) lắp đặt trên trần kỹ thuật hoặc sàn nâng. Mỗi module có thể tháo rời và tái lắp trong 2–3 ngày khi chuyển đổi chức năng. Điều này đặc biệt quan trọng tại Việt Nam vì phải tuân thủ quy chuẩn PCCC về lối thoát hiểm và hệ thống báo cháy khi thay đổi bố trí không gian. Ngoài ra, hệ thống điện và điều hòa nên dự phòng công suất 15–20% để đáp ứng nhu cầu cao cấp của các gói dịch vụ VIP mà không phải đại tu toàn bộ hệ thống.

Khuyến nghị thực tiễn từ góc nhìn kỹ sư tư vấn thi công

• Ưu tiên giải pháp module và vật liệu nhẹ ngay từ giai đoạn thiết kế chi tiết để giảm chi phí thay đổi sau này.
• Thực hiện mô phỏng chuyển đổi chức năng (mock-up) ít nhất hai lần trước khi thi công để kiểm tra thời gian vận hành và an toàn PCCC.
• Làm việc chặt chẽ với đơn vị quản lý vận hành từ đầu để xác định chính xác tỷ lệ diện tích sàn trên ghế ngồi cần đạt, tránh thiết kế thừa hoặc thiếu.
• Kiểm tra kỹ quy hoạch đô thị và giấy phép PCCC tại TP.HCM trước khi quyết định phương án cải tạo hay xây mới.

Các giải pháp trên đều khả thi trong điều kiện thực tế Việt Nam hiện nay nếu được tính toán chi tiết từ giai đoạn lập dự án.