Lighting Control – So sánh Hệ thống Có dây với Không dây

Hệ thống không dây sẽ là xu hướng, phải không nào? Bạn hầu như chắc chắn từng có một mạng máy tính không dây trong nhà. Có thể đó là máy in không dây. Bạn cũng có lẽ từng bỏ đi dịch vụ điện thoại bàn, và thậm chí có thể là cả truyền hình cáp. Như thế thì sao bạn lại không biến các thiết bị điều khiển chiếu sáng (lighting control) trở thành không dây luôn ?

Với quá nhiều kết nối không dây có sẵn trong nhà bạn, sao bạn không làm một thiết bị lighting control không dây mà cho phép bạn tắt tất cả đèn từ một chỗ, chỉnh đèn sáng mờ và chỉnh ngữ cảnh ánh sáng. Điều này sẽ giúp bạn tránh được sự phức tạp của việc đi dây nối từ công tắc đến bộ xử lý trung tâm, như hầu hết các hệ thống lighting control hiện tại đang hoạt động.

“Bạn sẽ không bao giờ phải có một ngôi nhà mà thiếu vắng kết nối không dây trong tương lai”, phát biểu bởi Roger Stamm, giám đốc bán hàng quốc tế của Lutron Electronics, nhà sản xuất hệ thống lighting control cả có dây và không dây.

Đèn LED bạn đang dùng có tuổi thọ ngắn, chất lượng chiếu sáng không như ý? Bạn sẽ tìm thấy câu trả lời trong Tài liệu Kỹ thuật "Đèn LED: công nghệ, ưu nhược điểm và lợi ích" (tiếng Anh)

Thế đó. Phải chăng là Không dây sẽ chiến thắng ?

Không nhanh vậy đâu. Có cả các ưu điểm lẫn nhược điểm của cả hai công nghệ này. Và lựa chọn cuối cùng của bạn có thể cần phụ thuộc vào vài yếu tố sau:

  • Nhà bạn đã được xây dựng xong hay đang trong tiến trình xây?
  • Ngân sách của bạn là bao nhiêu và tỉ lệ bạn có thể chi trả được?
  • Sự ổn định của hệ thống
  • Tính năng và kích cỡ của hệ thống
  • Và cả khả năng mở rộng thêm trong tương lai

Lưu ý đặc biệt rằng Stamm nói “trong tương lai”. Hệ lighting control không dây thì chắc chắn là đã đang hiện hữu rồi. Và chúng ta đang bắt gặp nó ngày càng nhiều hơn – với các nguyên nhân tốt. Nhưng nó không phải là kẻ chiến thắng mặc định trong thế giới lighting control – ít nhất thì cũng là chưa từng.

Chúng ta cùng làm một vài “vòng đấu” cho 2 đối thủ Có dây và Không dây trên sân chơi lighting control. Từ đó bạn sẽ có được sự phán xét cho riêng mình.

Vòng 1 : Xây Dựng Mới so với Cải Tạo Lại (retrofit)

Vài năm trước đây, câu trả lời thật dễ dàng : nếu bạn định xây một ngôi nhà mới hoặc bổ sung thêm mà tường chưa bị đóng kín, bạn chọn Có dây, có dây, có dây…chắc chắn thế.

“Nếu bạn có thể đi dây, lựa chọn hàng đầu của bạn phải là một mạng lưới nối dây”, Hector Morazan, giám đốc bán hàng quốc tế của hãng sản xuất hệ lighting control cao cấp LiteTouch , nhận định.

Thế thì vì sao chúng ta đang thấy ngày càng nhiều hơn các hệ thống không dây trong các ngôi nhà mới? Điều này có thể cho là vì các bức tường đã bị xây kín rồi trước khi hệ lighting control được chỉ định. Và chúng ta cùng nhận định rằng : các hệ thống không dây giải thoát bạn khỏi sự rối rắm của dây nhợ.

“Khi mà tường đã lên và mọi thứ xong rồi, không dây đưa ra lựa chọn khác nữa cho bạn”, Ian Hendler, giám đốc phát triển kinh doanh của Leviton – một nhà sản xuất thiết bị lighting control tầm trung, cho biết.

“Không dây dành cho trường hợp việc đi dây cho ngôi nhà đã xong, và bạn không muốn một sự gãy vỡ nào tự việc kéo dây mới”, Stamm của hãng Lutron đồng tình.

Điều đó đủ để đưa ra nhận định : Lắp hệ thống có dây khi bạn có thể. Nếu không thể đi dây, thì chọn không dây.

Nhưng khoan vội kết luận : Có lẽ còn một sự cân nhắc nữa: “Kết nối dây hầu như chắc chắn là tốt nhất cho các ngôi nhà lớn xây dựng mới”, Hendler nói.

Vậy thì với các ngôi nhà nhỏ hơn, như là dưới 3000 feet vuông, thì nên chọn không dây, ngay cả khi tường còn mở và dây có thể lắp? Điều này thuộc về sự lựa chọn cá nhân, và có thể rơi vào việc xem xét đến ngân quỹ.

Chiến thắng vòng này : Hòa. Nối dây cho công trình mới, không dây cho cải tạo lại.


Wireless lighting systems are going beyond just operating lighting.

Vòng đấu 2 : Lợi Ích Từ Vốn Bỏ Ra

Về tổng chi phí, nói chung là hệ thống lighting có dây, bởi bản chất điển hình cho các hệ thống lớn, sẽ tốn kém hơn hệ không dây, phạm vi nhỏ hơn. Ví dụ, một hệ Lutron HomeWorks điển hình nối dây có giá 15.000$ đến 25.000$ và còn cao hơn, trong khi bộ không dây Lutron RadioRA có giá từ 1.300$ đến 3.000$ hay 4000$ cho một vài phòng mở thêm.

Nhưng mà đoán xem? Khi xét đến chi phí trên đầu thiết bị, không dây vẫn đắt hơn một chút. Ví dụ rằng Lutron bán một hệ không dây HomeWorks và các bộ dimmer (điều chỉnh sáng-mờ) giá khoảng 200$, trong khi các dimmer có dây giá chỉ khoảng 150$ đến 160$. Không dây có giá trên đầu thiết bị cao hơn bởi vì nó phải có thêm module giao tiếp sóng radio và thỉnh thoảng thì việc xử lý còn được tích hợp (built-in) ngay cả trong dimmer, công tắc hoặc bàn phím.

Mặc dù vậy theo ông Stamm của Lutron, “Chi phí cho hệ không dây đang giảm xuống gần bằng chi phí cho hệ lighting control có dây”.

Chi phí lũy tích cho hệ thống nối dây điển hình sẽ đạt đến 5 chữ số bởi vì nhà mà gắn thiết bị có dây thường có khuynh hướng diện tích lớn – và việc đi dây sẽ gây tốn kém hơn. Bạn phải gắn dây vào tường trước khi đóng kín, do đó mọi thứ phải được lắp đặt cùng lúc theo tiến độ, bạn đâu thể chia nhỏ ra được.

Với hệ không dây, bạn có thể bắt đầu chút ít, và sau đó bổ sung thêm khi bạn có thể chi trả được. “Nó cho phép bạn cơ hội để thu gọn quy mô cho vài thứ, và vẫn có thể bổ sung (add on) về sau”, Stamm nói. Nhưng với vài phòng trong căn nhà, dùng hệ thống không dây cũng vẫn mất chi phí lên đến 5 chữ số, khi mà bạn vẫn phải trả nhiều hơn cho dimmer và bàn phím (keypad).

“Nếu bạn có thể lắp hệ thống có dây, bạn có thể có lợi ích về chi phí”, Hendler của Leviton cho biết.

Vậy thì có dây được đấy. Nhưng chờ đã…Bạn cũng phải cân nhắc đến cả chi phí nhân công lắp đặt dây trong tường nữa – đặc biệt với việc cải tạo lại – và điều này làm cho việc lắp có dây tưởng như tiết kiệm sẽ trở thành ngược lại.


Với những ai còn xa lạ với khái niệm “Lighting Control”, vui lòng tìm đọc Ebook “Căn bản về điều khiển chiếu sáng” (Download Miễn Phí tại đây), nó cung cấp cho bạn các nền tảng thiết thực nhất.


Chiến thắng vòng này : ưu thế cho Không dây, bởi vì bạn có thể bắt đầu với một ngân sách thấp hơn.

Vòng đấu 3 : Độ Ổn định hệ thống

Đây chính là điểm mà bạn có thể gặp phải vấn đề với hệ thống lighting control không dây, dù rằng công nghệ lighting không dây và độ ổn định của nó đã được cải thiện đều đặn những năm gần đây.

“Độ ổn định với hệ có dây là vô cùng chắc chắn”, Handler của Leviton phát biểu.

“Người ta vẫn đi dây do nó đem lại cảm giác về sự ổn định”, Stamm của Lutron hưởng ứng.”Và trong một số trường hợp, không dây lại không phù hợp”.

Ví dụ, các bức tường bê tông hoặc lưới kim loại trong tường để gắn dính lớp vữa có thể tác động đáng kể đến vùng phủ sóng và độ ổn định của giao tiếp không dây trong nhà – và ngay cả ảnh hưởng đến tính năng bật tắt đèn đơn thuần thông qua hệ lighting control không dây.

“Thậm chí với phạm vi phủ sóng wifi khoảng 200 feet (~60m), bạn vẫn có thể gặp vấn đề với bê tông”, Morazan của LiteTouch nói, người đã gặp vấn đề này thường xuyên ở vùng miền phía nam.

“Có nhiều ‘bộ phận chuyển động’ với hệ không dây,” Andrew Wale của Vantage Control phát cho biết. “Và bạn phải chú ý hơn đến tính toàn vẹn của mạng thông tin”.

Tin tốt là công nghệ lighting control không dây đã được cải tiến đáng kể trong các năm gần đây. Ví dụ với RadioRA 2 của Lutron, hệ này giao tiếp qua đa kênh để tránh sự can thiệp của các sóng RF. “Bổ sung thêm các cảm biến và các thiết bị khác vào mạng không dây RF đồng nghĩa với việc tăng lưu lượng thông tin [traffic]”, Stamm nói, “thế nên chúng ta phải cải tiến công nghệ và giao thức trong mạng để kiểm soát lưu lượng thông tin”.

Mạng “mesh” như kiểu của ZigBee và Z-Wave trong đó các thiết bị tương thích tự đóng vai trò như bộ tiếp sóng, giúp cải thiện độ ổn định. LiteTouch thì sử dụng hệ thống Hybrid, kết hợp cả có dây và không dây, trong đó các thiết bị không dây dùng chuẩn ZigBee, nhưng lại chỉ giao tiếp điểm-điểm (point-to-point) với bộ xử lý trung tâm. RadioRA của Lutron thì ngược lại, họ không yêu cầu bộ xử lý trung tâm.

“Thứ mà đã làm gia tăng độ ổn định trong hệ lighting không dây chính là năng lực xử lý gia tăng và các tiêu chuẩn mở [open standard]”, Hendler của Leviton phát biểu. Sản phẩm lighting không dây ViziaRF của Lutron dùng chuẩn Z-Wave.

Tuy nhiên, “Giải pháp đi dây chắc chắn hơn”, Wale của Vantage kết luận. Chỉ một ít người có lẽ không đồng ý.

Chiến thắng vòng này : lợi thế thuộc về Có dây, nhưng Không dây cũng đang dần bắt kịp.


LiteTouch offers a hybrid wired and wireless system that utilizes the company’s modular FiveK processor and uses a point-to-point ZigBee wireless technology.

Vòng đấu 4 : Các Tính Năng

Nhìn chung thì bạn sẽ có được nhiều tính năng hơn với hệ thống lighting nối dây? Đúng. Vậy có phải là do các hạn chế về mặt kỹ thuật của hệ không dây? Không hẳn vậy, Stamm của Lutron nói.

Hệ thống lighting không dây RadioRA được lần đầu Lutron giới thiệu là giành cho các giải pháp chi phí thấp và cải tạo lại, “thế nên chúng tôi giới hạn tính năng đi một chút. Giờ thì chi phí đầu tư cho công nghệ đã khá hơn, thế nên chúng tôi bổ sung ngược lại các tính năng”, Stamm cho biết.

Ví dụ với hệ RadioRA 2, nó có thể tương tác dễ dàng với hệ thống rèm che (shading) và làm việc với mọi loại thiết bị mới và tính năng như bộ chỉnh nhiệt độ (thermostat) thông minh và các module quản lý năng lượng điện gắn tường. Nó cũng được nâng cấp từ kiểm soát chỉ 32 thiết bị lên thành 200 thiết bị. Nếu nhà bạn cần nhiều hơn, bạn có thể dùng sang phiên bản không dây HomeWorks hỗ trợ lên đến 1500 thiết bị.

Vậy thì các giới hạn tính năng của hệ không dây chủ yếu là do kết quả của vấn đề kinh tế.

ViziaRF của Leviton có thể làm việc với các thiết bị Z-Wave khác như là hệ thống Vera của Mi Casa Verde, một hệ thống vốn đã phổ biến ở tầm trung (mid-market) cho bộ điều khiển (controller) hệ Z-Wave audio/video, lighting…Bạn có thể cài đặt hệ thống Leviton, chuyển giao điều khiển cho Vera và nó có thể tính được lượng năng lượng tiêu thụ tại các công tắc. Nó cũng có thể được điều khiển từ ứng dụng (app) của iPhone, và làm việc với các khóa cửa tương thích Z-Wave. Rất hay và đáng tiền.

Chắc chắn rằng bạn vẫn sẽ có được nhiều tính năng và độ chắc chắn với một hệ thống nối dây, nhưng bạn nên biết rằng bạn muốn làm và tìm hiểu đúng thứ trong từng hệ thống mà có thể thực thi cho bạn.

Chiến thắng vòng này : Có dây, ở thời điểm hiện nay.

Vòng đấu 5 : Tương Lai

Hệ lighting control nối dây vẫn được đặt cược tốt hơn vì nó ổn định và bền vững. Tuy vậy, các ưu thế này đang dần trở nên nhỏ bớt đi khi mà các công nghệ không dây đang cải tiến và trở nên hiệu quả chi phí hơn. Nếu bạn có các bức tường còn mở và có thể đủ tiền cho hệ nối dây, chắc chắn là bạn sẽ chọn nó.

Thế nhưng, ngân sách đầu từ có lẽ sẽ là cú đòn quyết định mà Không dây giáng trả lại Có dây : bạn có thể khởi đầu với một hệ lighting không dây với chi phí thấp hơn, và xây dựng dần từ đây. Chỉ cần kiểm tra các vấn đề trở ngại vùng phủ sóng, và bạn sẽ như bắt được vàng. Độ ổn định và bền vững của hệ không dây đã được cải tiến rất lớn.

Chúng ta cũng đang thấy một vài ứng dụng công nghệ thực sự hay, ví dụ như năng lượng vận hành nhờ tác động (kinetic energy), trong đó các bàn phím (keypads) có thể tự được tiếp năng lượng từ việc bạn ấn phím tác động lực. Hệ thống không dây PCS (Powerline Control Systems) PulseWorx RF và hệ thương mại cao cấp LeviNet của Leviton sử dụng công nghệ từ EnOcean để thực thi điều này, và cá với bạn rằng chúng ta sẽ thấy được hàng đống thiết bị như vậy trong tương lai. Dù rằng nó không nên bị giới hạn với các hệ thống lighting control không dây.

Như Stamm của Lutron nói “Bạn sẽ không bao giờ phải có một căn nhà mà không có mạng không dây trong tương lai”. Và với rất nhiều dự án nhà cải tạo đang tiến hành hiện nay, bạn có thể thấy nó sẽ đi đến đâu. Tuy là thế, cứ đi với Có dây nếu bạn có thể.

Chiến thắng vòng này : Không dây.


Leviton’s Vizia RF+ wireless control line features switchable outlets, and plug-in remotes.

Dịch từ nguồn : Electronichouse.com

Tác giả : Steven Castle

Để lại Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

FREE DOWNLOADS!
Chúng tôi hiện có nhiều Ebook (cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt) liên quan đến các lãnh vực điều khiển chiếu sáng, HVAC, Security, BMS, Tiết Kiệm Năng Lượng...cũng như các Tools, Software, Reports...Tất cả đều có thể DOWNLOAD MIỄN PHÍ. Bạn có muốn xem qua?
Free Ebook
NEW EBOOK
Nhiều E-book mới, hay, hữu ích và miễn phí download chúng tôi vừa mới chia sẻ trong kho Resource. Bạn có muốn xem qua?